Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

75 rocznica zamordowania polskich profesorów we Lwowie

 

4 lipca, społeczność polska Lwowa zebrała się jak co roku pod krzyżem na Wzgórzach Wuleckich, aby oddać hołd pomordowanym przed 75 laty polskim profesorom lwowskich uczelni. Lwowiacy, tradycyjnie gromadzą się tego dnia, aby wspólną modlitwą, wiązankami kwiatów i zapalonymi zniczami udekorować skromny obelisk wystawiony w latach 90. XX wieku przez Eugeniusza Cydzika i Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi. Tu wymienieni są wszyscy, którzy w tej tragicznej nocy i w dniach następnych zostali na Wzgórzach Wuleckich rozstrzelani. W tym roku zgromadziło się tu około 100 osób ze Lwowa i gości z Polski.

Na uroczystość przybyli polscy dyplomaci z ambasadorem RP na Ukrainie Henrykiem Litwinem i konsulem generalnym RP we Lwowie Wiesławem Mazurem. Federację Organizacji Polskich na Ukrainie reprezentowała prezes Emilia Chmielowa i Teresa Dutkiewicz.

Przybyli też reprezentanci wielu organizacji polskich na Ukrainie z prezesem KTPZL Emilem Legowiczem na czele. Kwiaty i znicze składali również przedstawiciele Stowarzyszenia Polskich Przedsiębiorców, zespołu tanecznego „Weseli Lwowiacy” i osoby prywatne. Uroczystości były przygotowane staraniem PTOnGW. Modlitwę za rozstrzelanych poprowadzili ojcowie Franciszkanie wraz z kapłanem z cerkwi prawosławnej.

Ambasador Polski na Ukrainie Henryk Litwin zabierając głos i dziękując w imieniu państwa polskiego zgromadzonym Polakom za zaangażowanie podkreślił: „Polska społeczność Lwowa zawsze starała się o zachowanie świętości tego miejsca, o zachowanie pamięci i o godność tych, którzy zostali tu zamordowani – godność, wyrażającą się w prawdzie o ich śmierci. Jest to wielka zasługa państwa, Polaków, polskiej społeczności miasta, która przeniosła tę pamięć przez najgorsze czasy sowieckiej dominacji i przez trudne czasy kształtowania wspólnego spojrzenia na tę pamięć o morderstwie lwowskich profesorów”.

Następnie przy odgłosach werbli w wykonaniu muzyków z orkiestry wojskowej „Surmy Galicji” u stóp pomnika, przy którym straż zaciągnęli harcerze i strzelcy, zostały złożone kwiaty i zapalone znicze. Na zakończenie uroczystości zabrzmiała melodia „Śpij żołnierzu…”, a zebrani odśpiewali „Rotę” Marii Konopnickiej.

Kaźń polskich profesorów we Lwowie

2 lipca 1941 r. do Lwowa przybył oddział Einsatzkommando zur besonderen Verwendung (Oddział specjalnego przeznaczenia) pod dowództwem Eberharda Schöngartha. W nocy z 3 na 4 lipca 1941 oddział Gestapo, specjalnego przeznaczenia, podzielony na kilkuosobowe grupy, dokonał brutalnego aresztowania dwudziestu dwóch profesorów uczelni lwowskich (głównie Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki Lwowskiej), członków ich rodzin i gości przebywających w ich mieszkaniach. W sumie aresztowano 52 osoby.

We wczesnych godzinach rannych  4 lipca 1941 r. na miejsce straceń na Wzgórzach Wuleckich poprowadzono profesorów w dwóch grupach. Następnie osobno dowieziono trzy kobiety. rozstrzelano w sumie 37 osób. Wśród ofiar było 21 profesorów, małżonki trzech z nich, synowie dziewięciu, jeden wnuk a również ksiądz, lekarz, prawnik oraz mąż jednej z gospodyń.

Lista zamordowanych: Prof. dr med. Antoni Cieszyński, Prof. dr med. Władysław Dobrzaniecki (z dwoma odwiedzającymi osobami), Prof. dr med. Jan Grek (z żoną), Doc. dr med. Jerzy Grzędzielski, Prof. dr Edward Hamerski, Prof. Dr med. Henryk Hilarowicz, Ks. dr Władysław Komornicki, Prof. dr Włodzimierz Krukowski, Prof. dr Roman Longchamps de Bérier (z trzema snami), Prof. dr Antoni Łomnicki, Prof. dr med. Witold Nowicki (z synem), Prof. dr Tadeusz Ostrowski (z żoną i dwoma odwiedzającymi osobami),Prof. dr Stanisław Pilat, Prof. dr Stanisław Progulski (z synem), Prof. dr med. Roman Rencki, Dr med. Stanisław Ruff  (z żoną i synem), Prof. dr Włodzimierz Sieradzki (z odwiedzającą osobą), Prof. dr med. Adam Sołowij (z wnukiem), Prof. dr Włodzimierz Stożek (z dwoma synami), Prof. dr Kazimierz Vetulani, Prof. dr Kasper Weigel (z synem), Prof. dr Roman Witkiewicz, Dr Tadeusz Boy-Żeleński, Doc. dr med. Stanisław Mączewski, Kustosz Ossolineum dr Władysław Tadeusz Wisłocki, Prof. dr Henryk Korowicz, Prof. dr Stanisław Ruziewicz, Prof. dr Kazimierz Bartel.

Egzekucji dokonali członkowie oddziału Gestapo - Einsatzkommando zur besonderen Verwendung. Egzekucją dowodził Walter Kutschmann  lub Hans Krüger.  Ponadto w egzekucji brali udział: Max Draheim, Walter Martens, Paul Grusa, Johann Maurer, Wilhelm Maurer. Rozstrzeliwania kontynuowano: 5, 11, 12 i 26 lipca, kiedy to rozstrzelany został Prof. dr Kazimierz Bartel - pięciokrotny premier rządu Rzeczypospolitej Polskiej.

Domy profesorów i ich mienie zostały częściowo rozgrabione przez gestapowców z oddziału Schöngartha. Po aresztowaniach zabytkowe meble, obrazy i dywany wywieziono samochodami SS. Odpowiedzialni za zbrodnię nigdy nie ponieśli odpowiedzialności.

Po klęsce pod Stalingradem hitlerowcy podjęli decyzję o ukryciu dokonanych zbrodni. W tym celu sformowali z Żydów oddział "Sonderkommando 1005", którego  członkowie oddziału wydobyli zwłoki profesorów i zawieźli je na stos, na którym ciała pomordowanych spalono 8 października 1943 r.

Wszystko wskazuje na to, że lista proskrypcyjna polskich profesorów sporządzona została przez ukraińskich studentów z Krakowa, związanych z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów (OUN).

 

Copyright EUWP © 2015. All Rights Reserved.